Viêm màng não mô cầu là bệnh lý nhiễm khuẩn cấp tính xảy ra đột ngột, do vi khuẩn não mô cầu Neisseria meningitidis gây nên, hậu quả là làm viêm màng bao quanh não và tủy sống. Bệnh này thường xuất hiện tái phát trong năm và có thể thành dịch vào mùa thu, mùa đông và mùa xuân.
Đây là bệnh nhiễm khuẩn rất nghiêm trọng, có thể lấy đi sinh mạng của một người đang khỏe mạnh, đặc biệt là trẻ em trong khoảng thời gian rất ngắn sau những triệu chứng đầu tiên xuất hiện.
Bệnh viêm màng não do não mô cầu lưu hành ở mọi nơi trên, nó thường tản phát và có thể gây dịch.
Dựa vào những kháng nguyên polyozit, chia vi khuẩn não mô cầu thành 4 nhóm chính là A, B, C và D trong đó não mô cầu nhóm A và B thường hay gặp nhất.
Ngoài ra, các vi khuẩn não mô cầu còn được chia theo nhóm huyết thanh, phân làm 13 nhóm trong đó có nhóm huyết thanh W-135, X, Y và Z. Những vi khuẩn thuộc nhóm huyết thanh này thường có ít độc lực nhưng có thể gây bệnh nặng và có khả năng gây dịch rất cao.
Bệnh do vi khuẩn não mô cầu nhóm A gây ra chiếm tỷ lệ rất cao do nó tồn tại lâu dài ở vùng bán sa mạc Sahara ở miền trung Châu Phi.
Theo thống kê của cục y tế dự phòng – Bộ y tế, ở nước ta nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh Viêm màng não mô cầu là do vi khuẩn não mô cầu nhóm A.
Vào những năm 90 của thế kỷ 20, ở nhiều nước châu Mỹ La Tinh như Mỹ, Canada, Cuba, Brazil,Colombia,… đã xảy ra các vụ dịch bệnh viêm màng não mô cầu BC do vi khuẩn não mô cầu nhóm B và C chiếm ưu thế. Tuy nhiên theo như BS.Trương Hữu Khanh , Phó chủ tịch Liên chi hội truyền nhiễm TP.HCM cho biết, Vi khuẩn não mô cầu nhóm B lại thường xuất hiện tại Việt Nam trong vòng 15 năm qua.
Đối tượng nguy cơ bệnh Viêm màng não mô cầu: Tất cả mọi người đều có cảm nhiễm với vi khuẩn não mô cầu, do đó bất cứ ai, mọi lứa tuổi nào cũng đều có nguy cơ mắc viêm màng não do não mô cầu, tuy nhiên nhóm tuổi nguy cơ mắc bệnh cao nhất là lứa tuổi trẻ, thường là trẻ em và thanh thiếu niên và đây cũng ở nhóm tuổi có số người lành mang vi khuẩn nhiều nhất.
Đường lây truyền bệnh Viêm màng não do não mô cầu
Phương thức lây truyền chủ yếu của bệnh lý này là lây qua đường hô hấp do hít phải các giọt bắn dịch tiết hô hấp có chứa mầm bệnh từ người bị bệnh viêm màng não mô cầu.
Phòng ngừa bệnh Viêm màng não do não mô cầu
Để phòng ngừa bệnh viêm màng não do não mô cầu, tránh lây lan thành dịch trong cộng đồng, Cục Y tế dự phòng – Bộ Y tế khuyến cáo người dân cần thực hiện tốt một số biện pháp sau:
Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân: thường xuyên rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, súc miệng, họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng thông thường.
Giữ gìn tốt vệ sinh nơi ở, nhà trẻ, lớp học, nơi làm việc phải sạch sẽ, thông thoáng và đủ ánh sáng.
Chủ động tiêm phòng vaccine viêm màng não mô cầu để phòng bệnh cho trẻ, do các vaccine này chưa có trong chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia nên việc tiêm phòng bệnh lý này được thực hiện tại các cơ sở tiêm chủng dịch vụ.
Có mấy loại vaccine phòng viêm màng não mô cầu:
1. Vaccine não mô cầu AC ( Mỹ): giúp phòng ngừa bệnh viêm màng não mô cầu do vi khuẩn não mô cầu tuýp A,C, Y, W-135 gây ra. Vaccine có tên Menactra (Mỹ). Lịch tiêm như sau:
Trẻ từ 9 tháng đến dưới 2 tuổi, tiêm 2 mũi, mũi 2 cách ít nhất 3 tháng.
Trẻ từ 2 tuổi đến 55 tuổi tiêm 1 mũi, sau đó tiêm nhắc ít nhất 4 năm.
Hiện nay đang có thêm vaccine MenQuafi
Vaccine MenQuadfi (Mỹ): là vaccine phòng ngừa bệnh do vi khuẩn não mô cầu nhóm A, C, Y, W-135 tương tự Menactra. Vaccine MenQuadfi chỉ định chủng ngừa cho trẻ em từ 2 tháng tuổi (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) trở lên và người lớn. Lịch tiêm như sau
Đối với trẻ từ 6 tuần tuổi đến dưới 6 tháng:
Mũi 1: Lần đầu tiêm trong độ tuổi;
Mũi 2: Cách 2 tháng sau mũi 1;
Mũi 3: Cách 2 tháng sau mũi 2;
Mũi nhắc: Tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi, cách mũi 3 ít nhất 2 tháng.
Đối với trẻ từ 6 tháng đến dưới 12 tháng:
Tiêm 1 mũi cơ bản;
Mũi nhắc: Tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi, cách mũi 1 ít nhất 2 tháng.
2. Vaccine não mô cầu BC (Cu Ba): giúp phòng ngừa bệnh viêm màng não mô cầu do vi khuẩn não mô cầu tuýp B và tuýp C gây ra. Vaccine có tên VA-MENGOC-BC. Lịch tiêm vaccine như sau:
Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên – người lớn dưới 45 tuổi.
Mỗi trẻ cần tiêm 2 mũi, mũi 2 cách mũi 1 khoảng 6 – 8 tuần.
3. Vaccine viêm não mô cầu nhóm B (Ý): giúp phòng bệnh viêm não mô cầu do vi khuẩn não mô cầu tuýp B gây ra. Vaccine có tên Bexsero. Lịch tiêm như sau:
Trẻ từ 2 tháng tuổi đến < 6 tháng tuổi có lịch tiêm 2 mũi cơ bản, cách nhau 2 tháng.
Mũi nhắc được khuyến cáo tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và cách mũi 2 tối thiểu 6 tháng.
Trẻ từ tròn 6 tháng đến dưới 12 tháng tuổi có lịch tiêm 2 mũi cơ bản, cách nhau 2 tháng.
Mũi nhắc được khuyến cáo tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và cách mũi 2 tối thiểu 2 tháng.
Trẻ từ tròn 1 tuổi đến dưới 2 tuổi có lịch tiêm 2 mũi cơ bản, cách nhau 2 tháng.
Mũi nhắc được khuyến cáo cách mũi 2 tối thiểu 12 tháng.
Trẻ từ tròn 2 tuổi đến 50 tuổi có lịch tiêm 2 mũi cơ bản, cách nhau 1 tháng.
Nếu bé tiêm vaccine não mô cầu nhóm BC rồi thì vẫn có thể nhắc não mô cầu nhóm B hiện nay đang chiếm đa số nếu đang có dịch.
TÓM LẠI:
Hiện nay, có nhiều loại vaccine phòng bệnh viêm màng não mô cầu đang được sử dụng, mỗi vaccine được thiết kế để bảo vệ chống lại các nhóm huyết thanh khác nhau của Neisseria meningitidis (A, B, C, W-135, Y), với chỉ định độ tuổi, số liều và phác đồ tiêm chủng riêng biệt.
Việc lựa chọn loại vaccine nào không có đáp án “tốt nhất” chung cho tất cả mọi người, mà cần dựa trên:
Nhóm huyết thanh cần phòng ngừa (ví dụ: MenQuadfi và Menactra bảo vệ A, C, W, Y; Bexsero phòng nhóm B; VA-Mengoc BC phòng B và C).Độ tuổi và tình trạng sức khỏe của người tiêm.
Nguy cơ phơi nhiễm, yếu tố dịch tễ địa phương, và khuyến cáo của cơ quan y tế.
Vì thế, muốn phòng đầy đủ các bệnh do các tuýp A, B, C, Y và W-135 gây ra cần tiêm bao phủ các loại vaccine Viêm não mô cầu.
Nhiều tháng nay, tình trạng các loại vaccine phòng ngừa bệnh Viêm màng não mô cầu liên tục hết hàng, khan hiếm tại các trung tâm tiêm chủng dịch vụ khiến các bố mẹ hết sức lo lắng. Đây là một trong những căn bệnh nguy hiểm, có thể khiến trẻ nhỏ tử vong chỉ trong vòng 24h sau khi xuất hiện những triệu chứng đầu tiên, vì thế, việc đưa con đi tiêm ngừa vaccine đúng lịch là vấn đề được các bố mẹ đặc biệt coi trọng.
Phòng tiêm chủng khu khám bệnh Chất lượng cao – Bệnh viện Quân Dân Y Miền Đông luôn nổ lực cung ứng đầy đủ các loại vaccine phòng Viêm não mô cầu các nhóm A, B, C, Y, W-135. Hãy bảo vệ sức khỏe con em chúng ta bằng cách chủ động tiêm ngừa vaccine phòng bệnh Viêm não mô cầu càng sớm càng tốt./.
